Waar hoor je thuis? Vijf nieuwe boeken over afkomst en erbij horen

Wie zijn we als we terugkeren naar de plek waar we vandaan komen? En wat als die plek er niet meer is, of nooit veilig voelde? Die vragen lopen als een rode draad door een aantal boeken die we net aan de catalogus hebben toegevoegd. Het gaat om romans, een essaybundel en een historisch verhaal. Ze spelen op heel verschillende plekken, maar allemaal gaat het over familie, herinnering en de zoektocht naar een thuis.

Een pastorie vol dingen die snel ontglippen

In Mensen van de dag van Emma Doude van Troostwijk (J.M. Meulenhoff, 2026) wonen drie generaties van een Nederlandse predikantenfamilie onder één dak, in een pastorie in de Elzas. De grootvader was predikant, de vader is het en de zoon wordt het binnenkort. De verteller keert terug om de intrede van haar broer bij te wonen. Ze ziet hoe haar grootvader steeds verder gedesoriënteerd raakt, hoe haar vader kampt met een burn-out en hoe haar broer twijfelt of hij zijn roeping wel moet volgen.

Dit debuut telt 127 pagina's en gaat over geloof, familie en de kracht van taal om te kunnen herinneren. Het is een compact boek, en dat past bij het onderwerp: het kleine en terloopse staat centraal, en dat is vaak het eerste wat verdwijnt.

Terug in de buurt van vroeger

Ook in Terloops - Zonnehuis van Marja Pruis (2026) staat een terugkeer centraal. Na decennia woont Pruis weer in Amsterdam-Noord, in de oude arbeidersbuurt waar haar familie vandaan komt. Waar haar oom op de scheepswerf werkte, worden nu dancefestivals en wijnproeverijen gehouden. Toch voelt het alsof ze haar jeugd in wandelt zodra ze door Tuindorp Oostzaan loopt.

Hoe verder ze loopt, hoe sterker ze de mensen voelt die er niet meer zijn: haar ouders, ooms en tantes en vooral haar zus, die sinds haar overlijden dichterbij lijkt dan ooit. Pruis schrijft als essayist persoonlijk en intiem, maar met oog voor de wereld om haar heen. Ze stelt vragen als: wat deel je precies met je familie, bij wie hoor je, en blijft dat je hele leven zo?

Een jeugd zonder weerklank

Voor de jonge Lex in Winterwater van Lex Paleaux (2026) is thuis allesbehalve vanzelfsprekend. In deze roman is de wereld een verwarrende plek. Zijn enthousiasme vindt zelden weerklank en niemand heeft oog voor zijn verdriet. Als hem iets afschuwelijks overkomt, durft hij er niet over te praten en weet hij niet hoe het verder moet.

Paleaux toont zijn eenzame jeugd in indringende fragmenten en beeldende taal. Winterwater is zijn debuut als romanschrijver. Eerder won hij de Boekhandelsprijs 2025 voor Liften naar de hemel. Waar Pruis en Doude van Troostwijk terugkijken op een familie die er is, laat Paleaux zien wat het is als er niemand luistert.

Op zoek naar een vader

Isabel Allende voegt een historische dimensie toe met Mijn naam is Emilia del Valle. In het San Francisco van 1866 bevalt een Ierse non, die door een Chileense aristocraat zwanger is verlaten, van een dochter. Emilia groeit op bij een liefdevolle stiefvader en wordt een onafhankelijke jonge vrouw. Op haar zestiende publiceert ze pulpromans onder een mannelijke schuilnaam. Later stapt ze over op de journalistiek, bij de Daily Examiner, waar ze aan verslaggever Eric Whelan wordt gekoppeld.

Wanneer ze verslag mag doen van een dreigende burgeroorlog in Chili, grijpt ze die kans. Daar ontmoet ze haar biologische vader. Terwijl de oorlog escaleert en Emilia in groot gevaar komt, begint ze te twijfelen aan haar identiteit en haar lotsbestemming. Het is dezelfde vraag als bij de andere boeken, maar dan op een groter toneel: wie ben je als je afkomst gedeeltelijk onbekend is?

Als een dorp thuis wordt

In Bontebok van journalist Jaap Visser (2026) is de gemeenschap zelf het thuis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog pendelde de Lemmerboot tussen het hongerende Amsterdam en het Friese boerenland. Het schip hielp etenhalers, redde joden en bracht tientallen voetballertjes uit de hoofdstad als hongerevacues naar Heerenveen, waar ze optrokken met de jonge voetbalheld Abe Lenstra.

In Bontebok, vlak bij Heerenveen, doken zoveel joden onder dat de vaart door het dorp de Jordaan werd genoemd. Visser schrijft dat onderduikers, joden en de Amsterdamse voetbaljongens de oorlog overleefden dankzij de Friese gemeenschapszin, de mienskip. Het boek is daarmee een historisch verhaal over mensen die elkaar opnamen, zonder bloedband of verplichting.

Vijf manieren om naar thuis te kijken

Samen laten deze boeken zien hoe veel vormen "thuis" kan hebben. Het is een pastorie waar het oude langzaam wegglipt, een buurt die is veranderd en toch vertrouwd blijft, een jeugd waarin niemand luistert, een vader die je pas als volwassene ontmoet, of een dorp dat vreemden opneemt. Wie op zoek is naar een boek dat dichtbij komt, vindt in deze vijf titels verschillende ingangen: van een korte, tedere debuutroman tot een avontuurlijke historische vertelling en een verhaal over solidariteit in oorlogstijd.