Vijf nieuwe boeken die onze aannames op de proef stellen

We denken veel te weten zonder te weten waarom. Hoe geld ontstaat, wat een goed leven is, hoe spieren groeien, wat liefde is en wat het eigenlijk betekent dat het twaalf uur is. In de nieuwe aanwinsten van de catalogus vallen vijf titels op die zulke vanzelfsprekendheden stuk voor stuk ter discussie stellen. Ze komen uit heel verschillende hoeken, maar hebben dezelfde beweging gemeen: kijk nog eens goed naar wat je voor waar aanneemt.

Wie bepaalt wat ons geld waard is?

In Geld genoeg, maar niet voor jou (2025) pakt onderzoeksjournalist Thomas Bollen het geldstelsel aan. Hij begint bij vragen die velen herkennen. Waarom kan de een ondanks hard werken en sparen geen woning betalen, terwijl de ander slapend rijk wordt van stijgende huizenprijzen? En waarom is er wel geld voor investeerders die zorginstellingen opkopen, maar niet om de economie snel te verduurzamen?

Bollen reist langs goudkluizen en banktorens en volgt hoe geld door de samenleving stroomt. Onderweg ontmoet hij burgerbewegingen, wetenschappers en oud-bankiers die het opnemen tegen de machtigste bedrijven ter wereld. Ook beschrijft hij hoe tech-miljardairs en cryptobedrijven met hun digitale munten stilletjes macht naar zich toe trekken. Oud-DNB-president Klaas Knot noemt het een spiegel voor de financiële autoriteiten. Het boek gaat dus niet alleen over persoonlijke financiën, maar vooral over de vraag wie het stelsel inricht en voor wie.

Is geluk echt jouw eigen keuze?

Een heel andere aanname neemt Laurentine Van Landeghem onder vuur in De leugens die we graag geloven (2025). Ondanks alle aandacht voor zelfontwikkeling, spiritualiteit en mentaal welzijn zijn we volgens haar ongelukkiger dan ooit. Ze richt zich op uitspraken als 'volg je hart', 'zelfliefde kan je redden' en 'jij bepaalt je eigen waarheid', die ons volgens haar vastzetten in plaats van bevrijden.

Haar tegenwicht is de Bijbel. Dat maakt dit een uitgesproken persoonlijk en christelijk getint boek. Van Landeghem was jong ondernemer, spreker en influencer, zocht tien jaar lang in zelfontwikkeling en new age en vond uiteindelijk, zo vertelt ze, geluk in Jezus. Ze verweeft die zoektocht met haar argumenten. Wie haar conclusie niet deelt, krijgt toch een scherpe lezing van de populaire zelfhulptaal.

Wat zegt de wetenschap over spiergroei?

Bij Geen sterk verhaal over spiergroei (2025) gaat het om feiten tegenover bijgeloof in de sportschool. Bewegingsfysioloog Sander Kers (MSc bewegingswetenschappen) baseert zich op 435 wetenschappelijke onderzoeken en boeken. Hij scheidt de zin van de onzin en vat het samen in 18 praktische handvatten.

Hij behandelt concrete vragen: hoeveel sets en herhalingen, welk volume en welk rustinterval werken het best, en welke rol spelen genen, leeftijd en geslacht? Ook legt hij uit hoe het lichaam werkt en waaraan een effectief voedingsplan voldoet. Kers noemt het zelf een leerboek in de vorm van een leesboek, geschikt voor wie wil weten waarom een schema werkt in plaats van er alleen een te volgen.

Als het geen liefde blijkt te zijn

Op een zwaarder terrein bewegen Ariane Hendriks en Ingrid Vledder. Beiden zijn familierechtadvocaat en stonden talloze vrouwen bij die slachtoffer werden van intieme terreur. In Met liefde heeft het niets te maken (2025) leggen ze uit wat dat is en waarom het zo vaak onzichtbaar blijft. Ze wijzen erop dat in Nederland elke twee weken een vrouw wordt vermoord door haar (ex-)partner, en dat intieme terreur daar in de meeste gevallen aan voorafgaat.

Het boek beschrijft hoe een pleger volgens hen vanaf het begin macht en controle zoekt: eerst subtiel met love bombing, daarna met manipulatie, gaslighting, dwang, intimidatie en isolatie. Aan de hand van vele voorbeelden laat het zien wat vrouwen tijdens en na zulke relaties meemaken. Het geeft slachtoffers, hun naasten en professionals handvatten om het te herkennen en escalatie te voorkomen. Hier is de aanname die wordt weerlegd dat dit gedrag uit liefde voortkomt.

Waarom is het nergens echt twaalf uur?

De verrassendste verdieping biedt De tijdreiziger (2025) van historicus Philip Dröge. Hij onderzoekt iets wat we dagelijks gebruiken zonder erbij stil te staan: tijd. Hij vraagt zich af waarom het om 12 uur vrijwel nergens in Europa echt 12 uur is, of de Indiërs tijdreizen hebben uitgevonden en of tijd eigenlijk wel bestaat.

Zijn route voert van een klein Zweeds eiland naar de Griekse kust, van een tempel in India naar de Aboriginals van Australië. Hij volgt oude klokkenbouwers, obstinate monniken en horlogemakers en eindigt bij de internationale datumgrens, waar vandaag gisteren wordt. Dröge benadert tijd fysisch, metafysisch en filosofisch en laat zien hoe mensen haar al eeuwen proberen te temmen. Het is het meest speelse boek van deze vijf.

Wat deze boeken verbindt

De vijf titels zijn in toon en doel erg verschillend. Bollen schrijft als onderzoeker, Kers als wetenschapper, Hendriks en Vledder als juristen met praktijkervaring, Dröge als reizend historicus en Van Landeghem vanuit haar geloof. Toch stellen ze alle vijf dezelfde vraag: waarom nemen we dit aan voor waar? Wie zin heeft om eens zijn eigen vanzelfsprekendheden na te lopen, kan bij elk van deze boeken beginnen.